BUKA BICARA

Assalamualaikum dan salam sejahtera.
Syukur Alhamdulillah dengan limpah kurniaNya, saya dapat berkongsi sedikit pengetahuan berkaitan kejuruteraan kimpalan. Matlamatnya adalah untuk memupuk minat dan kecenderungan anak-anak pelajar di Kolej Vokasional, SMT/V, Politeknik, Kolej Komuniti, Institut Latihan kemahiran dan pelajar universiti menjadikan bidang kejuruteraan kimpalan sebagai profesion dimasa hadapan. Saya mengambil inisiatif ini memandangkan kesukaran mendapat bahan rujukan berkaitan kejuruteraan kimpalan dalam bahasa Malaysia. Mudahan Sedikit sumbangan ini dapat membantu anda memperoleh pengetahuan, mengetahui dan memahami fakta, konsep/prinsip, terminologi, proses dan prosedur kimpalan. Saya juga mengalu-alukan sumbangan artikel berkaitan serta komen dan ulasan yang membina bagi meningkatkan kualiti artikel yang ditulis di Blog ini.
Terima kasih
chekguzaidi

Tuesday, April 30, 2013

KIMPALAN ARKA TUNGSTEN GAS LENGAI (TIG/GTAW)

Pengenalan
Kimpalan Arka Tungsten Gas Lengai atau Gas Tungsten Arc Welding (GTAW)  dikenali juga sebagai  Tungsten Innert Gas (TIG)  Kimpalan TIG digunakan secara meluas dalam industri kerana kimpalan TIG sesuai untuk mengimpal berbagai jenis logam.  Selain keluli karbon, kimpalan TIG juga digunakan untuk mengimpal Aluminium, aluminium aloi, keluli kalis karat (Stain less steel) dan berbagai keluli aloi lain.
Kimpalan TIG menggunakan  elektrod tungsten sebagai punca haba manakala gas argon atau helum atau campuran gas argon dan helium digunakan sebagai gas pelindung.

Prinsip Asas Kimpalan TIG

Dalam kimpalan TIG,arka elektrik terjadi  apabila  arus elektrik dialirkan kepada  elektrod tungsten.  Jarak antara hujung elektrod tungsten dan permukaan bendakerja akan menyebabkan aliran elektron .  Aliran elektron  pula  menghasilkan  arka dan haba yang tinggi  untuk meleburkan logam.
Kimpalan TIG dilakukan dalam atmosfera yang dikawal  dengan menggunakan elektrod tungsten yang  berfungsi menghasilkan  arka untuk meleburkan logam.  Arus terus atau arus ulang alik berfrekuensi tinggi digunakan bertujuan membolehkan arka terhasil berterusan dan stabil  tanpa perlu elektrod menyentuh pada permukaan logam.  Arka dinyalakan dengan menekan suis penghidup yang terletak pada pemegang sumpitan api. Rod pengisi perlu  disuap dan dienapkan  kedalam kawasan kawah leburan sebagai logam penambah. Semasa mengimpal gas lengai yang disalurkan dari silinder gas melalui sumpitan  berfungsi sebagai perisai bagi melindungi kawah leburan daripada udara  atmosfera terperangkap didalamnya.

Mesin Kimpalan 

Lazimnya mesin kimpalan TIG boleh membekalkan samada arus terus atau arus ulang alik ke elektrod kimpalan. Pemilihan jenis mesin kimpalan  TIG  bergantung kepada ciri-ciri kimpalan yang dikehendaki.  Terdapat  logam yang boleh dikimpal menggunakan arus ulang alik  dengan mudah manakala ada  juga logam yang memerlukan arus terus untuk menghasilkan kimpalan yang lebih baik.
Gambar foto : Mesin Kimpalan TIG dan aksesori


mesin kimpalan TIG arus Ulang Alik (AU)

  • Voltan litar terbuka (OCV) pada mesin kimpalan ini mestilah tidak kurang dari 100 volt. Volta litar terbuka bermaksud mesin kimpalan telah dihidupkan tetapi kerja kimpalan belum dilakukan.
  • Nisbah daya kepanasan pembahagian haba semasa mengimpal ialah 1/2  kepanasan pada elektrod  tungsten dan 1/2 kepanasan lagi  pada benda kerja. (rujuk gambarajah)
  • Memulakan arka dengan voltan dan frekuensi yang tinggi akan menghasilkan haba yang tinggi tanpa perlu menyentuh hujung elektrod  dan benda kerja.  Situasi ini dapat mengelakkan hujung elektrod rosak.
  • Sistem penyejukan air.
mesin kimpalan TIG paduan Arus Ulang Alik/ Arus Terus . (AU/AT)
  • Mesin kimpalan  ini menggunakan kemasukan arus ulang alik (AU) dan mengeluarkan arus terus (AT).
  • Menggunakan sistem penyejukkan air atau udara. Pemilihan sistem penyejukkan bergantung kepada pengeluar dan keperluan kerja kimpalan yang hendak dilakukan.
  • Alat penerus (rectifier) digunakan untuk menukarkan AU kepada AT
  • Mesin jenis ini boleh disetkan  kepada dua kekutuban                                                             i -  Kekutuban Terus                                                                                 ii - Kekutuban Balikan
Kekutuban Terus (DCEN atau DCSP)
  1. Litar  kekutuban terus menunjukkan  bahagian elektrod adalah negatif  disebabkan disambung pada punca negatif manakala bendakerja disambungkan kepunca positif.
  2. Aliran elektron adalah dari elektrod  kepada bendakerja menyebabkan bendakerja cepat panas.
  3. Kekutuban terus menghasilkan nisbah kepanasan  2/3 pada bendakerja manakala pada bahagian elektrod pula ialah 1/2.
  4. Kekutuban ini amat sesuai untuk mengimpal menggunakan elektrod berdiameter kecil
  5. Logam yang sesuai dikimpal ialah jenis logam yang mempunyai takat lebur yang tinggi seperti keluli karbon, keluli tahan karat dan kuprum.
  6. Mengimpal dengan kekutuban terus akan menghasilkan kawasan leburan yang kecil   tetapi penusukan dalam disebabkan pengunaan elektrod berdimeter kecil.
Kekutuban Berbalik (DCEP atau DCRP)
  1. Litar kekutuban berbalik  menunjukkan bahagian elektrod adalah positif disebabkan disambung pada punca positif manakala bendakerja disambung kepunca negatif.
  2. Aliran elektron pula dari bendakerka kepada elektrod menyebabkan penumpuan haba lebih pada hujung elektrod.
  3. Kekutuban berbalik menghasilkan nisbah kepanasan 2/3 pada elektrod tungsten manakala pada bendakerja ialah 1/3.
  4. Situasi ini menyebabkan  lebih sesuai mennggunakan elektrod yang berdiameter  besar. tujuanya adalah bagi mengelakkan hujung elektrod tungsten cepat lebur.
  5. Logam yang sesuai dikimpal ialah seperti aluminium, keluli tahan karat dan magnesium.
  6. Mengimpal dengan kekutuban berbalik akan menghasilkan kawasan leburan yang lebar tetapi penusukan yang  lebih cetek disebabkan oleh penggunaan elektrod berdimeter besar dan arus rendah . Haba juga lebih tetumpu bada bahagian hujung elektrod.
Elektrod
      Elektrod ini diperbuat daripada tungsten tulen atau aloi tungsten disebabkan takat leburnya yang tinggi. Selain itu elektrod jenis aloi  tungsten yang mengandungi 1% - 3% thorium atau zirkonium  mampu meningkatkan aliran elektron  serta keupayaan arus.  Lazimnya elektrod tungsten dibekalkan dalam tiga saiz iaitu berdiameter 1.5mm, 2mm dan 3mm.  Jenis-jenis elektrod tungsten adalah:- 
(i)  - elektrod Tungsten Tulen.
(ii) - Elektrod aloi tungsten:-  
gambar foto: elektrod tungsten
  • Jenis thiriated
  • Jenis zirconium
  • Jenis cerium
       Pemilihan dimeter elektrod adalah berdasarkan faktor pemilihan  arus, besar arus yang digunakan, jenis logam dan juga ketebal logam yang hendak dikimpal.  Untuk menghasilkan kimpalan yang bermutu bentuk hujung elektrod hendaklah betul. Secara umumnya apabila menggunakan arus terus  hujung elektrod yang sesuai digunakan adalah yang ditajamkan hujungnya. Untuk arus ulang alik sesuai menggunakan hujung elektrod yang berhujung bulat.
gambar foto:hujung elektrod tungsten sentiasa tajam

Rod Penambah
     Rod penambah digunakan bagi menguatkan sambungan kimpalan  dengan mengenapkan leburan rod penambah kedalam kawah leburan . Bentuknya adalah sama dengan rod penambah kimpalan oksiasetilena.  secara amnya pemilihan diameter rod penambah hendaklah sama dengan ketebalan bahan kecuali jika logam
gambar foto : mengasah hujung elektrod tungsten
yang lebih tebal hendaklah dibuat beberapa larian kimpalan. Sifat fiziknya hendaklah sama dengan logam yang hendak dikimpal supaya hasil kimpalan adalah bermutu.  


Gas Pelindung

Gas lengai yang biasa digunakan sebagai gas pelindung  ialah gas argon, helium atau campuran gas argon dan helium. Gas argon digunakan secara lebih meluas kerana ianya lebih murah berbanding gas helium.  Gas argon juga lebih 1.4 kali lebih  berat  dari udara atmosfera manakala gas helium beratnya 0.1 kali berat gan argon dan lebih ringan dari udara.  Sifat gas argon yang lebih berat menyebab ia dapat melindungi kawasan kimpalan dengan lebih mudah  berbanding dengan helium.  sifat-sifat lain gas argon:-
  • Gas argon boleh menyeliputi kawasan kimpalan dengan lebig sempurna kerana sifatnya yang lebih berat dari udara atmosfera.
  • Tidak membentuk kabus yang menganggu pengelihatan pengimpal.
  • Berfungsi sebagai agen pembersihan apabila mengimpal aluminium atau magnesium menggunakan arus ulang alik.
  • Mudah memulakan arka dan penghalilan atka adalah lebih lancar dan senyap jika dibandingkan helium
  • Kawalan arka adalah lebih mudah dan stabil apabila mengimpal dalam kedudukan  tegak atau atas kepala. Jika kelajuan mengimpal adalah sama zon terkesan haba juga adalah labih kecil.
        Gas helium kerap digunakan sebagai gas pelindung apabila mengimpal kelajuan tinggi, seperti mengimpal kompenan yang besar, mengimpal menggunakan robot atau mengimpal logam yang mempunyai takat lebur yang tinggi. Voltan arka yang dihasilkan apabila menggunakan gas helium adalah lebih tinggi  manakala arus yang rendah boleh digunakan bagi mendapatkan arka yang sama kuasanya dengan yang sepatutnya tanpa berlaku susutan voltan yang ketara.
     Campuran gas Argon dan helium pula digunakan apabila mengimpal logam yang memerlukan masukan haba yang lebih tinggi.

Kelebihan Kimpalan TIG
Diantara kelebihan kimpalan TIG ialah:-
  1. Sambungan kimpalan adalah lebih kuat kerana  dapat merintangi karatan dengan lebih berkesan serta  lebih mulur.
  2. Perisai gas memudahkan memulakan serta dapat mengawal arka dengan lebih stabil.
  3. Kurang berlaku udara terperangkap (keliangan), tiada pencemaran bahan lakur dan tiada berlaku   sanga teperangkap pada bahagian dalam sambungan.
    gambar foto: Hasil kimpalan TIG lebih bersih
  4. Sambungan lebih bersih, tiada percikan arka dan tiada sanga pada bahagian sambungan.
  5. Gas pelindung tidak berkabus  dan kurang asap semasa  memudahkan jurukimpal   melihat kawasan kimpalan dengan baik  dan 
  6. Proses mengimpal adalah lebih cepat dan sesuai mengimpal dalam berbagai kedudukan.
  7. Kimpalan yang dihasilkan lebih licin dan tidak memerlukan sebarang proseskekemasan.
  8. Kurang berlakunya herotan .
Aksesori kimpalan TIG

1. Pengatur dan Meter Alir
    Terdapat tiga bahagian utama iaitu bahagian pengatur, tolok tekanan silinder dan meter alir.
gambar foto: pengatur meter alir

  •  Meter alir berfungsi sebagai tolok pengukur gas bagi kadar tekanan kerja yang diperlukan. 
  • Terdapat bacaan pada bahagian luar  tiub kaca manakala  bahagian dalamnya terdapat bebola pelampung yang akan digunakan untuk mementukan aras tekanan kerja yang diperlukan.
  •  Bacaan meter akan diambil pada bahagian tengah bebola ata pada bahagian atas bebola.

2.  Hos
Hos digunakan untuk mengalirkan gas dari silinder ke muncung sumpitan. Hos juga digunakan untuk mengalirkan air penyejuk ke sumpitan

3.  Sumpitan (Torch)

Bahagian-bahagian sumpitan terdiri daripada:-
gambar foto: sumpitan kimpalan TIG

  1. Topi (Cap)
  2. Kolet (Collet)
  3. Badan sumpitan (Torch body)
  4. Badan kolet (Collet body
  5. Muncung (Nozzel)
  6. Elektrod tungsten (Tungsten) dan 
  7. Suis


Proses Kimpalan TIG
gambar foto: asas proses kimpalan TIG

Wednesday, February 20, 2013

PEMOTONGAN OKSIASETILENA

Prinsip Pemotongan
Pemotongan oksiasetilena menggunakan prinsip pengoksidaan yang terjadi hasil tindak balas antara logam ferus yang diprapanaskan  dan oksigen tulen.  Logam yang akan dipotong akan diprapanas pada suhu 700ºC hingga 900ºC di bawah takat lebur. Suhu yang sesuai boleh dikenalpasti apabila logam berubah  menjadi  warna  merah ceri.  Logam ferus yang  diprapanas mula  dioksidakan  setelah  jet oksigen tulen dipancutkan diatasnya.  Semburan oksigen tulen tersebut akan mengalirkan ferus oksida cair kebahagian bawah potongan.  Kesan ferus oksida yang terlekat bahagian bawah logam yang dipotong dipanggil ferus oksida atau sangga.

Gambarajah  :  Prinsip pemotongan oksiasetilena
Jenis Gas
Bagi mendapatkan haba yang sesuai untuk memotong logam, dua campuran gas iaitu gas oksigen dan asetilena digunakan.  Selain gas asetilena gas bahan api lain yang boleh digunakan bersama oksigen ialah gas butana, gas asli, gas hidrogen,  gas propana dan gas propadiana (Mapp). 

Kelengkapan Pemotongan
Kelengkapan  dan kelengkapan tambahan (aksesori) pemotongan adalah hampir sama dengan kelengkapan kimpalan oksiasetilena.  Perbezan antara kelengkapan memotong dan mengimpal ialah bahagian Sumpitan api (Torch) dan muncung sumpitan api (Tip). 
Sumpitan api pemotong terdiri daripada bahagian badan, tiub oksigen, tiub prapanas, tuil tekanan injap oksigen pemotong, injap kawalan oksigen, injap kawalan asetilena dan kepla sumpitan.


gambar foto: Muncung sumpitan api pemotong yang
telah dipasang pada kepala sumpitan

Muncung Sumpitan api pemotong
Muncung sumpitan api pemotong mempunyai satu orifis jet oksigen pada bahagian tengah serta dikelilingi enam orifis prapanas. Bagi mendapatkan hasil potongan berkualiti, pemilihan saiz muncung sumpitan mestilah sesuai dengan ketebalan logam yang akan dipotong.
Saiz muncung sumpitan api pemotong diukur berdasarkan dimeter orifis jet oksigen.
    
Nyalaan Pemotongan Oksiasetilena
Nyalaan pemotongan  akan  terhasil dengan melaras  injap kawalan  gas asetilena dan injap kawalan oksigen yang terdapat pada badan sumpitan api pemotong.  Tiga jenis nyalaan yang mungkin terhasil semasa melaras injap kawalan ialah nyalaan pengabon, nyalaan pertengahan dan nyalaan pengoksidaan.

 Gambar foto: Nyalaan Pengabon terhasil apabila pelarasan gas asetilena
terlebih dari gas oksigen

Gambar foto: Nyalaan Pertengahan terhasil sekiranya pelarasan
 gas oksigen dan asetilena seimbang

Gambar foto: Nyalaan Pengoksidaan terhasil sekiranya pelarasan 
 gas oksigen terlebih dari gas asetilena
Nyalaan pertengahan sesuai digunakan untuk pemotongan logam dan akan menghasilkan pemotongan yang berkualiti.

Proses Pemotongan
Proses pemotongan dengan mendirisiap kelengkapan pemotongan dan melaras nyalaan pertengahan. Logam yang hendak dipotong hendaklah ditanda garisan panduan pemotongan terlebih dahulu supaya bahagian yang  dipotong  menepati ukuran  yang dihendaki.Selepas proses tandaan selesai tetapkan kedudukan logam  yang akan dipotong.                                                                                                                                   
Proses Prapanas 
Lakukan proses prapanas di bahagian penjuru  permulaan garisan panduan sehingga warna bahagian tersebut berubah menjadi  warna merah ceri.  Tekan tuil jet oksigen tulen  untuk memotong logam                                                        
Pastikan sudut muncung sumpitan api pemotong sentiasa berkedudukan 90º dengan jarak muncung antara 2mm hingga 3mm.  Gerakkan muncung sumpitan di sepanjang garisan panduan pemotongan dengan cara menolak kehadapan, menarik kebelakang atau bergerak dari kanan ke kiri mengikut keadaan kedudukan logam.
    
Lakukan kerja pemotongan sehingga selesai dan bersih hasil potongan dengan membuang ferus oksida yang mungkin terlekat pada bahagian penjuru  bawah logam yang dipotong.  

Nota: Bahagian tepian lurus pada besi bersudut boleh dijadikan sebagai alat panduan meknikal bagi memastikan hasil pemotongan lurus.

Pemotongan Bulat
Pemotongan bulat menggunakan proses pemotongan oksiasetilena  boleh dilakukan secara automatik, semi automatik atau secara manual. untuk pemotong secara manual penggunaan jejari bar boleh digunakan untuk memastikan tepian pemotongan bersegi tepat, muka potongan rata dan dimeter projek adalah sekata. 
Gambar foto: Proses pemotongan bulat
Proses Pemotongan

Gambar foto: Menggerakkan muncung sumpitan
 disepanjangarisan pandian hingga selesai
  • Menanda titik pusat dan  garisan panduan pemotongan menggunakan jangka tolok. 
  • Melaras jarak jejari bar berdasarkan dimeter potongan yang dikehandaki
  • Melaras nyalaan pertengahan dan meletakkan muncung sumpitan pada pemegang muncung bar jejari. Jarakkan ketinggian antara muncung sumpitan dengan permukaan logam antara 8-10mm. lakukan proses pra panas
  • Apabila logam bewarna merah ceri, tekan tuil dengan sudut muncung dicondongkan sedikit kearah garisan panduan pemotongan bertujuan untuk mengelakkan tiupan logam berbalik ke muncung sumpitan api.
  • Apabila nyalaan pemotongan menembusi logam, tegakkan dan rendahkan jarak muncung sumpitan api   sehingga jarak antara kon nyalaan dan permukaan logam 2 mm hingga 3 mm.
  • Gerakkan muncung sumpitan kebelakang disepanjang garisan panduan pemotongan. Sesuaikan kelajuan pemotongan dengan ketebalan bahan yang dipotong. Potong hingga selesai dan bersihkan hasil potongan.
Gambar foto: Proses pemotongan selesai
Hasil Pemotongan yang Berkualiti

Rajah: Ciri pemotongan yang berkualiti

Ciri pemotongan berkualiti
  • Penjuru atas bersegi tepat
  • Permukaan potongan licin atau hampir licin.
  • Penjuru bawah juga bersegi tepat
  • Tiada sangga atau jika ada mudah ditanggalkan

Tuesday, February 19, 2013

PENGURUSAN KESELAMATAN DAN KESIHATAN DI TEMPAT KERJA (BAHAGIAN II)

1.0 Pengenalan
Pengubalan peruntukan Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 (OSHA) berkonsepkan pengaturan kendiri. Tanggungjawab mempastikan keselamatan dan kesihatan pekerjaan adalah terletak  kepada pihak yang mewujudkan risiko ditempat kerja iaitu pihak majikan dan pihak yang bekerja dengan risiko tersebut iaitu pihak pekerja.  Pengalaman dalam industri pengilangan menunjukkan isu keselamatan dan kesihatan ditempat kerja boleh diatasi secara berkesan dengan melibatkan pihak majikan dan pekerja  dalam proses pembangunan dan pelaksanaan program yang berkaitan dengan keselamatan dan kesihatan pekerjaan.
Kaedah melibatkan pekerja secara langsung ialah melalui penubuhan  jawatankuasa keselamatan dan kesihatan pekerjaan yang diwakili pihak majikan dan pihak pekerja.

2.0  Peruntukan Undang-undang
Seksyen 30 akta keselamatan dan kesihatan pekerjaan 1994 menghendaki setiap majikan yang mempunyai sekurang-kurangnya 40 orang pekerja atau sekiranya diarahkan oleh pihak Ketua  Pengarah keselamatan dan kesihatan pekerjaan mesti  menubuhkan Jawatankuasa Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan di tempat kerja tersebut. Akta juga menghendaki majikan dan pekerjanya bekerjasama dalam membangun,  menggalakan dan penilaian keberkesanan langkah-langkah keselamatan dan kesihatan ditempat kerja.

3.0  Objektif penubuhan
Penubuhan Jawatankuasa Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan adalah untuk mewujudkan saluran komunikasi dalam penyampaian maklumat berkaitan isu-isu keselamatan dan kesihatan pekerjaan.  Pihak majikan dan pekerja akan bekerjasama dalam mengenalpasti , membangun program, menilai dan mengambil tindakan sewajarnya bagi meningkatkan tahap keselamatan dan kesihatan pekerjaan.

4.0   Fungsi jawatankuasa
Dua fungsi utama Jawatankuasa adalah seperti berikut:

  • Sentiasa mengkaji langkah-langkah perlu  untuk memastikan keselamatan dan kesihatan orang-orang ditempat kerja.
  • Menyiasat isu berkaitan  keselamatan dan kesihatan di tempat kerja yang dianggap tidak selamat atau sihat oleh anggota jawatankuasa atau pekerja dan  dibawa untuk perhatian pihak majikan
Selain dua fungsi yang diperuntukan oleh akta, fungsi lain juga harus dilaksanakan oleh pihak jawatankuasa.

  1. Melaksanakan kajian berkaitan trend dan statistik kemalangan, penyakit, keracunan dan kejadian berbahaya yang lain dan mengemukakan cadangan  kepada pihak majikan untuk langkah pengawalan.
  2. mengkaji semula dasar keselamatan dan kesihatan ditempat kerja, dan mengemukakan cadangan langkah penambahbaikan kepada pihak majikan.
  3. Melakukan pemeriksaan secara berkala di tempat kerja untuk mengenalpasti bahaya-bahaya atau tindakkan berbahaya pekerja ditempat kerja. Hasil pemeriksaan dikemukakan kepada pihak majikan untuk tujuan tindakan penambahbaikkan.
  4. Membuat siasatan segera jika berlaku kemalangan, penyakit pekerjaan, keracunan atau kejadian berbahaya yang berlaku ditempat kerja seterusnya melaporkan kepada pihak majikan untuk tindakan mengatasinya.
  5. Menyiasat aduan dan membuat laporan kepada majikan serta mencadangkan langkah-langkah yang dikenalpasti boleh menghapus atau mengurangkan keadaan tidak selamat ditempat kerja.
  6. Membantu melaksanakan program-program galakkan dan pendidikan keselamatan dan kesihatan pekerjaan ditempat kerja.
  7. Membincangkan laporan dan maklumat  oleh pegawai keselamatan (SHO), pihak penguatkuasa undang-undang dan juru audit luaran juka ada.
Skop dan aktiviti jawatankuasa adalah luas dan fungsi-fungsi Jawatankuasa bolehlah ditambah jika berkait langsung dengan pengurusan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan.

5.0  Anggota jawatankuasa
Keanggotaan jawatankuasa adalah seperti berikut

  1. Pengerusi
  2. Setiausaha
  3. Wakil pengurusan dan
  4. Wakil pekerja
  • Jawatan pengerusi sebaiknya adalah dari pihak majikan samada pengerusi pengarah syarikat atau pegawai kanan yang mempunya pengetahuan berkaitan keselamatan dan kesihatan pekerjaan . Tujuannya adalah untuk mempastikan keputusan dapat dibuat dengan segera mengenai isu atau cadangan yang dibuat.
  • Setiausaha boleh dilantikan dari ahli jawatankuasa. Sekiranya organisasi mempunyai Pegawai Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan, adalah wajar beliau dilantik untuk melicinkan pelaksanaan mesyuarat dan melancarkan aktiviti jawatankuasa termasuk menjadi pakar rujuk kepada ahli lain . Setiausaha juga berperanan memberi notis mesyuarat, menyediakan agenda, menyediakan minit dan lain-lain. 
  •  Wakil pengurusan bolehlah dipilih dari kalangan mereka yang mempunyai tanggungjawab mengurus atau menyelia kakitangan dibawahnya. Ini termasuklah bahagian operasi yang terlibat secara langsung keatas pengeluaran khidmat, produk organisasi atau  wakil pengurusan sokongan.
  • Wakil pekerja boleh dipilih dikalangan pihak pekerja
Bilangan ahli Jawatankuasa bergantung kepada struktur organisasi atau syarikat tersebut.  Sebagai panduan bagi organisasi yang mempunyai pekerja tidak melebihi 100 orang, jumlah ahli bolehlah 2 orang dari pihak majikan, 2 orang wakil pekerja tidak termasuk Pengerusi dan setiausaha. Bagi organisasi yang lebih besar, sekurang-kurangnya 4 orang wakil majikan, 4 orang dilantik sebagai wakil pekerja. Ahli jawatankuasa dicadangkan tidak melebihi 20 orang.  Pakar dari luar juga boleh dilantik menganggotai Jawatankuasa seandai memerlukan penyelesaian masalah-masalah keselamatan dan kesihataan pekerjaan khas.

6.0 Struktur jawatankuasa
Jawatankuasa keselamatan dan kesihatan pekerjaan akan berfungsi dengan lebih efektif sekiranya skop aktivitinya tertumpu kepada satu tempat kerja jika dibandingkan dengan jawatankuasa yang bertanggungjawab keatas berbagai-bagai tempat kerja yang terletak di lokasi yang berlainan.  
Pada amnya, adalah tidak perlu untuk majikan melantik lebih dari satu jawatankuasa bagi satu tempat kerja yang berlainan. Walau bagaimanapun bagi tempat yang besar adalah lebih sesuai dilantik jawatankuasa bersama pengurusan-pekerja dengan mekanisma penyelarasan diperlukan dan diwujudkan jawatankuasa penyelaras di peringkat keseluruhan organisasi yang dipengerusi oleh peringkat ketua eksekutif dan dianggotai oleh semua pengerusi jawatankuasa bahagian dan cawangan untuk menyelaras dan membuat keputusan mengenai isu yang dibangkitkan pleh jawatankuasa-jawatankuasa diperingkat bahagian dan cawangan.

7.0 Mesyuarat
Kekerapan mesyuarat bergantung kepada beban kerja yang perlu diselesaikan berdasarkan situasi dan isu keselamatan yang perlu dibincangkan. Dicadangkan mesyuarat diadakan sekali dalam tempoh  tiga bulan. Bagi tempat kerja yang berisiko tinggi seperti kilang, loji pemperosesan atau tapak kerja binaan, mesyuarat perlu diadakan  lebih kerap sekurang-kurangnya sekali sebulan.
Pada peringkat penubuhan, pihak jawatankuasa perlu menyediakan garis panduan dan perancangan awal bagi  program-program yang akan dilasaknakan serta asas bidang tugas jawatankuasa.  Korum mesyuarat hendaklah ditetapkan pada angka sekurang-kurangnya separuh dari jumlah ahli tidak termasuk pengerusi dan setiausaha. Untuk memastikan tindakan susulan dijalankan minit mesyuarat perlu diedarkan kepada ahli selewat-lewatnya dalam tempoh 2 minggu.  Perjalanan mesyuarat pula hendaklah hanya membincangkan perkara-perkara yang berkaitan isu keselamatan dan kesihatan pekerjaan sahaja dan tidak menyimpang daripada tujuan asal penubuhan jawatankuasa.  

8.0 Latihan Pendidikan ahli
Ahli jawatankuasa perlu memahami dan mengetahui aspek-aspek keselamatan dan kesihatan pekerjaan terkini bagi membolehkan mereka menjalankan tugas mereka secara berkesan.Latihan dan pendidikan yang dicadangkan adalah seperti berikut:

  1. Kehendak undang-undang yang berkaitan
  2. Standard-standard keselamatan dan kesihatan pekerjaan
  3. Tatacara pemeriksaan keselamatan dan kesihatan pekerjaan.
  4. Tatacara mengenalpasti dan menilai risiko-risiko
  5. Langkah-langkah pengawalan risiko-risiko keselamatan dan kesihatan pekerjaan.
  6. Tatacara siasatan kemalangan dan menganalisa data
  7. Teknik-teknik komunikasi dan promosi.
Pengetahuan seperti di atas boleh diperolehi melalui seminar, kursus, dan ceramah yang sering kali diadakan oleh pelbagai pihak seperti Institut Keselamatan dan Kesihatan Negara, Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan  dan CIDB.

9.0 Penutup
Jawatankuasa yang aktif dapat membantu majikan dengan berkesan untuk memastikan tempat kerja adalah selamat dan tanpa risiko kepada kesihatan pekerja-pekerja. Untuk mencapai tahap kerjasama yang berkesan  pihak majikan hendaklan memainkan peranan utama dengan menunjukkan minat melibatkan secara aktif dan memberi publisiti secara meluas kepada semua pihak mengenai program yang dijalankan serta keputusan yang dibuat oleh jawatankuasa.


Rujukan : MDC Publishers Printers Sdn Bhd. 2002., Occupational Safety and Health Act and Regulations. Kuala Lumpur